نخستین پیشنشست تخصصی محور هنر «کنگره بینالمللی تجلی ۱۵ قرن نور نبوی در آینه علم و پژوهش» به راهبری علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز و با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و صاحبنظران حوزههای هنر، معماری و میراث فرهنگی کشور به صورت جلسه هیبریدی برگزار شد.
در ابتدای این نشست، اهداف و برنامههای محور هنر کنگره تشریح شد و سپس دکتر سیداحمدرضا خضری، مشاور وزیر علوم، مدیرکل حوزه وزارتی و دبیرکل کنگره بینالمللی «تجلی ۱۵ قرن نور نبوی در آینه علم و پژوهش»، به تبیین اهداف، ابعاد و ساختار این رویداد ملی و بینالمللی پرداخت.
وی با اشاره به نامگذاری یکهزار و پانصدمین سالروز میلاد پیامبر اعظم(ص) به عنوان فرصتی برای بازخوانی میراث فکری، فرهنگی و تمدنی نبوی، اظهار کرد: پیشنهاد بزرگداشت این مناسبت از سوی جمهوری اسلامی ایران مطرح و پس از تصویب در مجامع ذیربط، در قالب مجموعهای از برنامههای علمی، پژوهشی و فرهنگی در حال اجراست.
دبیرکل کنگره با بیان اینکه برای این رویداد ۱۵ محور تخصصی تعریف شده است، افزود: محور هنر به دلیل ظرفیتهای گسترده آن در تبیین مفاهیم فرهنگی و تمدنی اسلام، از مهمترین بخشهای کنگره به شمار میرود که به دليل مرجعيت علمی و هنری دانشگاه هنر اسلامی تبريز راهبری علمی محور هنر اين كنگره بين المللي به دانشگاه هنر اسلامی تبریز واگذار شده است.
دکتر خضری با تأکید بر پیوند عمیق هنر و سنت نبوی تصریح کرد: اگر هنر را تجلی مفاهیم متعالی در قالبی زیبا و اثرگذار بدانیم، سیره پیامبر اسلام(ص) سرشار از جلوههای زیبایی، اخلاق، معنویت و فرهنگسازی است. ترویج اخلاق، ایجاد جامعهای مبتنی بر همزیستی انسانی، توجه به زیبایی در معماری، گسترش کتابت قرآن کریم و تأکید بر آراستگی، نمونههایی از این پیوند عمیق میان هنر و آموزههای نبوی است.
در ادامه، دکتر محمدتقی پیربابائی ، رئیس دانشگاه هنر اسلامی تبریز، با گرامیداشت یکهزار و پانصدمین سالروز میلاد پیامبر اعظم(ص)، هنر را یکی از مؤثرترین ابزارهای انتقال مفاهیم متعالی اسلامی دانست و گفت: زبان هنر فراتر از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی عمل میکند و میتواند پیام رحمت، عدالت، اخلاق و کرامت انسانی را به مخاطبان جهانی منتقل کند.
وی با اشاره به ظرفیتهای هنر در تبیین آموزههای نبوی افزود: هنر معاصر میتواند میان نسلها و فرهنگهای مختلف پیوند برقرار کرده و مفاهیم برخاسته از سیره نبوی را به گفتمانی جهانی برای صلح، گفتوگو و همزیستی تبدیل کند.
رئیس دانشگاه هنر اسلامی تبریز همچنین بر ضرورت حفظ حرمت و کرامت پیامبر اسلام(ص) در بازنماییهای هنری تأکید کرد و گفت: بهرهگیری از ظرفیتهایی همچون خوشنویسی، معماری اسلامی، نقوش سنتی، هنرهای تجسمی و فناوریهای نوین میتواند زمینه معرفی هرچه بهتر ابعاد فرهنگی و معنوی سیره نبوی را فراهم آورد.
بخش علمی این پیشنشست با چهار ارائه تخصصی از سوی استادان برجسته کشور همراه بود. در این بخش، دکتر سیدغلامرضا اسلامی، استاد دانشکده معماری دانشکدگان هنرهای زیبای دانشگاه تهران، در سخنرانی خود با عنوان «صیرورت تجلی نور در منظر و تحقق وجود در موجود»، به بررسی ابعاد فلسفی، عرفانی و زیباییشناختی مفهوم نور در اندیشه اسلامی و جایگاه آن در هنر و معماری اسلامی پرداخت.
همچنین دکتر اصغر مولایی، دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، «جایگاه اخلاق و احکام اسلامی در زیباییشناسی شهرهای اسلامی» را ارائه کرد و به نقش ارزشهای دینی و اخلاقی در شکلگیری ساختارهای کالبدی و فرهنگی شهرهای اسلامی پرداخت.
در ادامه، دکتر محسن عباسی هرفته، دانشیار گروه معماری دانشگاه یزد، در سخنرانی «سنت حفاظت از معماری مساجد در ایران»، تجربههای تاریخی حفاظت از بناهای مذهبی و ظرفیتهای موجود برای صیانت از میراث معماری اسلامی را تشریح کرد.
دکتر علی نعمتی بابالو، دانشیار دانشکده حفاظت آثار فرهنگی دانشگاه هنر اسلامی تبریز نیز با ارائه موضوع «تغییر کاربری میراث فرهنگی و چالشهای میراث ناملموس»، فرصتها و چالشهای ناشی از تغییر کاربری آثار تاریخی و ضرورت توجه همزمان به ابعاد ملموس و ناملموس میراث فرهنگی را مورد بررسی قرار داد.
در ادامه نشست، دکتر مینو قرهبگلو، دبیر علمی محور هنر کنگره، ضمن ارائه گزارشی از برنامههای آتی این محور، از استادان، پژوهشگران و دانشجویان برای مشارکت در نشستهای تخصصی آینده و ارسال آثار علمی به کنگره دعوت کرد و بر اهمیت تعاملات علمی میانرشتهای در غنای مباحث این رویداد تأکید نمود.
در بخش پایانی نشست، دکتر مینو قرهبگلو، معاون پژوهشی، كارآفرينی و فناوری دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ضمن جمعبندی مباحث مطرحشده از سوی سخنرانان، بر محورهای مشترک ارائههای علمی تأکید کرد.
وی با اشاره به مباحث مطرحشده در حوزه معماری، شهرسازی و میراث فرهنگی اظهار داشت: آنچه در سخنرانیهای ارائهشده برجسته بود، توجه به میراث تاریخی و فرهنگی به عنوان منبعی معرفتی برای مواجهه با مسائل و نیازهای جامعه معاصر است.
دکتر قرهبگلو افزود: سخنرانان این نشست بر این موضوع تأکید داشتند که هنر صرفاً ابزاری برای بازنمایی واقعیت نیست، بلکه میتواند در شکلدهی به واقعیتهای اجتماعی و فرهنگی نقشآفرین باشد. همچنین در حوزه میراث فرهنگی نیز حفاظت تنها به صیانت کالبدی محدود نمیشود و بازخوانی معانی، ارزشها و کارکردهای فرهنگی آثار تاریخی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
معاون پژوهشی، كارآفرينی و فناوریدانشگاه هنر اسلامی تبریز در ادامه با اشاره به برنامهریزی برای برگزاری نشستهای تخصصی بعدی محور هنر کنگره، از استادان و پژوهشگران برای مشارکت فعال در این رویداد علمی دعوت کرد.
محور هنر «کنگره بینالمللی تجلی ۱۵ قرن نور نبوی در آینه علم و پژوهش» بر مبنای شش رویکرد و محور کلان علمی طراحی شده است که نشستهای تخصصی این بخش نیز در امتداد آنها برگزار میشود. این محورها شامل بازاندیشی در زیستجهان معاصر و تبیین زبان و الگوی هنر معاصر در تداوم سیره نبوی، آیندهپژوهی هنر و بازخوانی نوآورانه سیره نبوی برای زیستجهان فردا، الگوی اقتصاد فرهنگی در هنر معاصر و بازخوانی انتقادی جامعه مصرفی در پرتو نور نبوی، گفتمانسازی زبان مشترک جهانی و بررسی هنر به مثابه رسانه انتقال نور نبوی در جهان معاصر، زیست مسئولانه و اخلاق محیطزیستی و بازخوانی نسبت سیره نبوی با مفهوم پایداری، و نیز حفظ، احیا و خوانش معناگرایانه میراث فرهنگی جهان اسلام در نسبت با مسائل و اقتضائات زندگی معاصر است.
گفتنی است محور هنر «کنگره بینالمللی تجلی ۱۵ قرن نور نبوی در آینه علم و پژوهش» با راهبری علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، در قالب سلسله نشستهای تخصصی برگزار میشود و به بررسی نسبت میان آموزههای نبوی و عرصههای مختلف هنر و فرهنگ معاصر میپردازد. دومین پیشنشست با محوريت هنر( شامل هنر صناعی، تجسمی، كاربردی و ديجيتال) در نیمه تیرماه سال جاری برگزار خواهد شد.